ประเพณีการสลักชื่อและข้อความบนหินในสุสาน (epitaph) ของชาวตะวันตกก็มีข้อควรให้ครุ่นคิดepitaph เป็นคำกรีกแปลตรงตัวว่า'บนหินหลุมศพ' อาจเป็นข้อความบทกวีอาจบอกที่มาของชาติตระกูลหรือบอกความรู้สึกของญาติมิตรด้วยคำตั้งแต่แบบเคร่งขรึมเศร้าสร้อยเปี่ยมด้วยความรักอาลัยไปจนถึงแบบเจืออารมณ์ขันส่วนใหญ่เขียนมีสัมผัสนอกแบบบทกวี
บางป้ายบอกสาเหตุความตายเช่นหลุมศพของแอนนาโฮปเวลล์ผู้จากไปเพราะเปลือกกล้วย :
Here lies the body of our Anna
Done to death by a banana
It wasn't the fruit that laid her low
But the skin of the thing that made her go.
หรือชายชาวนิวยอร์กผู้ตายเพราะก้างปลาติดคอ :
He got a fish-bone in his throat
and then he sang an angel note.
หรือชายผู้ขับรถไม่ดีนัก :
Here lies the body
of Jonathan Blake.
Stepped on the gas
Instead of the brake.
(ที่นี่ฝังร่างของจอนาธานเบลกผู้เสือกเหยียบคันเร่งแทนที่จะเหยียบเบรก)
จำนวนไม่น้อยมีอารมณ์ขันแม้กับความตายเช่นที่ฝังศพของผู้หญิงชาวเมืองโคโลราโดสปริงส์คนหนึ่งซึ่งแต่งงานกับชาวเท็กซัสเห็นชัดว่านางรักสามีผู้ถูกฝังในเท็กซัสเพียงไร!
I would
rather be here
than in Texas.
(ฉันยอมอยู่ที่นี่ดีกว่าในเท็กซัส)
หรือป้ายศพของหมอฟันคนหนึ่งนาม บราวน์ :
Stranger tread
This ground with gravity.
Dentist Brown
Is filling his last cavity.
(filling his last cavity เป็นการเล่นคำซึ่งอาจแปลว่าการอุดฟันผุครั้งสุดท้ายหรือการอุดพื้นที่ว่างคือหลุมศพ!)
บ้างก็มีลักษณะของความขัดแย้งแบบขำเศร้าๆ :
Here lies the body
of John Round.
Lost at sea
and never found.
(ที่นี่ฝังร่างของจอห์นราวน์ดสูญหายในทะเลและไม่พบศพ)
หรือชายลูกดกคนหนึ่งแห่งเมืองจอร์เจีย :
Here lies the father of 29.
He would have had more
But he didn't have time.
(ที่นี่ฝังร่างของพ่อซึ่งมีลูก29 หน่อเขาอยากมีลูกมากกว่านี้แต่มีเวลาไม่พอ!)
ป้ายฝังศพของฝรั่งส่วนใหญ่ก็มีค่านิยมคล้ายบ้านเราคือไม่นิยมจารึกเรื่องไม่ดีของคนที่ตายไปแล้วต่างกันที่ว่าชาวตะวันตกไม่เคยลืมเรื่องที่ใครคนหนึ่งทำไม่ดีต่อพวกเขาหรือสังคมง่ายๆเหมือนคนไทย
เคยถามตัวเองไหมว่าอยากให้คนอื่นจดจำคุณอย่างไรหลังจากคุณจากโลกนี้ไป?
ชีวิตเป็นของไม่จีรังเช่นเดียวกับชื่อเสียงทรัพย์สินเงินทองข้อแตกต่างเดียวที่มนุษย์แต่ละคนสร้างก็คือการกระทำบทกวีพระนิพนธ์ของกรมพระปรมานุชิตชิโนรสบทนี้เป็นตำราเรียนที่เด็กยุคผมท่องจำจนขึ้นใจความหมายของมันเป็นสัจธรรม
พฤษภกาสรอีกกุญชรอันปลดปลง
โททนต์เสน่งคงสำคัญหมายในกายมี
นรชาติวางวายมลายสิ้นทั้งอินทรีย์
สถิตทั่วแต่ชั่วดีประดับไว้ในโลกา
แปลว่าสัตว์พวกวัวควายช้างเมื่อตายไปก็ทิ้งเขางาทั้งคู่ไว้ส่วนร่างกายคนเรานั้นสลายไปสิ้นเหลือแต่ความดีความชั่วที่ทำไว้เท่านั้น
ประวัติศาสตร์ตลอดอารยธรรมของมนุษยชาติบันทึกตัวอย่างต่างๆของ'สถิตทั่วแต่ชั่วดีประดับไว้ในโลกา' ผ่านไปหนึ่งวันหลังคุณตายมีคนร้องไห้เพื่อคุณผ่านไปสิบปีหลังคุณตายอาจมีคนพูดถึงคุณนานๆครั้งผ่านไปยี่สิบปีสามสิบปีอาจไม่มีใครจดจำคุณได้ต่อให้คนที่มีชื่อเสียงมากผ่านไปสักร้อยสองร้อยปีก็ไม่ค่อยมีคนพูดถึงแล้วยกเว้นบุคคลพิเศษจริงๆที่ชาวโลกยังกล่าวขวัญถึงหลังจากตายไปแล้วสองสามพันปีเช่นบุคคลอย่างโซเครติสพระพุทธเจ้าพระเยซูฯลฯ
เราอาจไม่ต้องทำความดีสูงส่งในระดับพระพุทธเจ้าแต่หากในช่วงชีวิต60-70 ปีเราสามารถกระทำเรื่องเล็กๆสักเรื่องสองเรื่องซึ่งก่อนตายเราสามารถระลึกถึงด้วยความรู้สึกที่ดีว่าเป็นการกระทำที่ทำให้ไม่เสียเวลาที่อยู่ในโลกนี้โดยสิ้นเชิงก็นับว่าเป็นชีวิตที่ควรค่ากับการเกิดมา
วินทร์เลียววาริณ
12 ธันวาคม2552
|
Comments